مهارت های والدگری و ارتقای آن در زوجین

از نظر علمای اخلاق، پدر و مادر شدن استعدادی است که باید حتی قبل از ازدواج برای ساختن آن تلاش کرد.

0
67
مهارت های والدگری و ارتقای آن در زوجین

مهارت های والدگری و ارتقای آن در زوجین

آموزش و ارتقای مهارت‌های والدگری موجب می ‌شود تا والدین ضمن کاهش استرس‌های خود بتوانند هم به زندگی پویا و متکامل خویشتن بپردازند و هم نسلی نو، با نشاط و گسترده فراهم آورند.

عنصر تربیت در گذشته‌ ای نه چندان دور فقط سینه به سینه و به صورت تجربی در میان مادران و پدران و بعد فرزندان آنها منتقل می ‌شد و متأسفانه هزینه گزاف عمر پرداخت می ‌شد تا زوجین جوان با آزمون و خطا نسبت به تربیت فرزندان خود اقدام نمایند؛ اما پیشرفت علم و دانش و تکنولوژی می‌ تواند در بهبود و تسریع فرایند آموزش و ارتقای مهارت ‌ها مؤثر بیافتد.

پس از بررسی ‌های بعمل آمده،‌ دریافتیم کتاب‌ های متعدد اما جسته گریخته ای در این باب وجود دارد اما با تجمیع آراء و سرفصل‌ های موجود، ما نیز در این مکتوبه پیشنهاداتی را برای شما زوجین جوان داریم و سوالات ذهنی شما را کاویده و پاسخ ‌هایی برای آن ارائه می‌ نماییم.

آیا برای والد شدن هم به آموزش نیاز داریم؟

قطعاً هر انسانی برای پذیرفتن نقش‌ های جدید نیاز دارد که با حدود و ثغور، اهمیت، مزایا و معایب آن نقش آشنا شود و خود را برای پذیرفتن آن مهیّا سازد.

از چه زمانی برای پدر و مادر شدن باید آموزش ببینیم؟

از نظر علمای اخلاق، پدر و مادری استعدادی است که باید حتی قبل از ازدواج برای ساختن خود تلاش کرد و نسبت به آن مطالعه، مراقبه و محاسبه داشت؛ اما شایسته است از زمان تعیین معیارهای انتخاب همسر، معیارهای پدر و مادر شدن را هم در کنار سایر معیارها در نظر گرفت و هنگام تعیین شریک زندگی، در نظر داشت که او توانایی ذهنی، اعتقادی، مهرورزی و والدی را به صورت بالقوه دارد؟ پس از ازدواج هم، زوج ‌های جوان روزهای شاد و توأم با مهری را سپری می ‌کنند و قصد دارند پس از تشکیل خانواده به استحکام آن هم بپردازند، کم‌ کم دغدغه و نگرش والدی را در خود بپرورانند و نسبت به آن اهتمام ویژه بورزند.

ما قبل از بارداری باید بتوانیم از سه منظر «بهداشتی ـ پزشکی»، «روانی ـ عاطفی» و «جنبه‌های تربیتی اسلامی» با مباحث والد شدن آشنا شویم.

بی‌ شک بهداشت جسمی، آزمایشات پزشکی، تغذیه مطلوب، استعمال داروها، بهداشت زناشویی، سلامت و انتخاب صحیح روش‌ های پیشگیری موقت و بی‌ضرر از نکاتی است که لازم است تا زوجین قبل از بارداری مورد توجه قرار دهند.

همچنین لزوم و آشنایی با روش‌های تقویت عزت نفس در والدین، آمادگی روانی برای پذیرش فرد جدید، روش‌ های تقویت حس مسئولیت ‌پذیری والدین، تقویت روحیه جمع ‌گرایی و آشنایی با مزایای والد شدن و آسیب‌ها و محدودیت‌ های پیش ‌رو از موارد مهمی است که زوجین جوان باید در زمینه عاطفی روانی خود را ارتقا ببخشند.

بخش ضروری دیگری که باید به آن اشاره داشت، آشنایی با روش‌های تربیتی اسلامی،‌ تأثیرات رفتارهای اخلاقی در تشکیل فرزند، آشنایی با منابع و مآخذ مطالعاتی سهل ‌الوصول در حوزه تربیت اسلامی ـ انسانی،‌ بهره‌گیری از توصیه‌ های اسلامی در تغذیه دوران قبل از بارداری و… می ‌باشد.

در دوران مهم بارداری هم پدران و مادران باید در ایجاد تصوری صحیح، منطقی و عاطفی نسبت به فرزندی که خداوند به آنها عطا کرده و قرار است تا چندماه تا چند روز آینده به دنیا بیاید داشته باشند.

به هرحال تخیلات و تصوراتی ذهنی برای هر انسانی در این دوره ایجاد می ‌شود، خوب است تا زوجین در دوران بارداری به نکات کلیدی بهداشت،‌ مسائل عاطفی و روانی و توصیه‌ های اخلاقی و تربیتی توجه کنند. همان‌گونه که خانه را برای تولد فرزند مهیا می ‌کنند، خود را نیز مهیا کنند، بدانند که قرار است فرزند یا فرزندانی در این خانه و خانواده شکل بگیرند که ممکن است برخلاف تصورات رؤیایی آنها که فقط به خنده ‌ها و لالایی‌ و… اسباب‌بازی و پارک و تفریح بپردازند، و یا برعکس، محدودیت‌ ها، رقابت‌ های عاطفی، کمبودها و فشار اقتصادی و کم‌ خوابی و…هم به همراه بیاورد.

والدین باید به یک تصور صحیح در این دوران بپردازند.

گاهی فرزندان برخواسته پدر و مادر پیشی گرفته و باعجله بیشتری پدر و مادر را غافلگیر می‌ کنند و متأسفانه نام زیبایی را هم برای آنها انتخاب نمی‌ کنیم و به آنها فرزندان ناخواسته اطلاق می ‌کنیم و بعد با این سوء انتخاب موجبات رنجش، آزار، بی‌صبری، مقصر دانستن یکدیگر و… را هم فراهم می‌ آوریم.

جالب است بدانید؛ این فرزندان خواسته خدا هستند و ما انسان‌ ها گاهی در حیرت تصمیمات خداوند شوکه می ‌شویم! خوب است خود را برای هرگونه شرایط مشابه آماده کنیم و در اسرع وقت با این شرایط خلاقانه مطابقت ایجاد نماییم.

در این دوران پدران نقش‌ های ویژه حمایتی، عاطفی و روانی خواهند داشت که خوب است نسبت به کسب آگاهی‌ های لازم اقدام نمایند.

گاهی محدودیت ‌های عاطفی زناشویی به دلیل بارداری زنان پیش می ‌آید که اگر بتوانند با مراجعه به کارشناسان این امر، آگاهی‌ های لازم را کسب نمایند، دوران بارداری با کمترین میزان آسیب و رنج و با انتظاری کاملاً شیرین سپری می ‌شود.

تلخی دوران بارداری برای زوجین کم‌ تجربه‌ ای است که نسبت به آن آگاهی کامل ندارند و از تصورات غلط و تجربه ‌های ناکافی، کسب تجربه از افراد کم آگاه و کافی دانستن آن آگاهی ‌ها و ترس از شرایط جدید، محدودیت ‌هایی را دو صد چندان برای خود ایجاد می ‌کنند که خاطرات ناخوشایندی برای آنها ایجاد می ‌کند.

نکته قابل‌توجه این است که این تجربه ‌های تلخ، ناخودآگاه بر جنین هم تأثیر گذاشته و بعد از تولد او را دچار انواع بیماری‌ ها، مشکلات جسمی، روانی و عاطفی می ‌نماید، بهتر است زوجین اطلاعات خود را در سه حوزه پزشکی، روانی و اعتقادی بالا ببرند.

زن و شوهر می ‌توانند با آگاهی و درک متقابل، دوران بارداری را تبدیل به دوران خاطره‌ انگیزی کنند کما اینکه ما در میان مخاطبین خود تعداد زیادی را از این دست داریم.

زن و شوهر کم‌ کم در امور اقتصادی هم باید به کسب مهارت‌ هایی برای تهیه مایحتاج فرزند به صورت معقول، منطقی، ضروری با صرف هزینه کمتر و با کیفیت بیشتر و تا سقف درآمدی خانواده کسب نمایند. انتظارات بیجا از هردو طرف موجبات ناراحتی و آشفتگی در خانواده را فراهم می‌آورد.

رسم عجیب سیسمونی اصطلاحاً در زایمان اول که اتفاقاً می‌تواند بسیار معقول و خاطره ‌انگیز برای هر دو خانواده باشد، تبدیل به یک فشار و حتی اهرمی برای پیشگیری طولانی مدت از والد شدن به صورت دلیلی اصلی و پنهان گردد که با مدیریت زوجین و با کاهش توقعات و خرید آنچه ضروری به نظر می ‌رسد و واقعاً‌ نیاز واقعی است نه خواسته غیرواقعی می‌ توان آن را جهت بخشید.

انتخاب بیمارستان، نحوه زایمان، هزینه‌کرد بیمه‌ها و… در این موارد، بیماری ‌های شایع دوران نوزادی مثل زردی و… آسیب ‌های زایمان‌ های غیرطبیعی و… از جمله مواردی است که خوب است تا زوجین با آنها آشنا شوند.

نحوه تعامل با خانواده طرفین، نحوه مدیریت اشتغال و تحصیل همسران در دوران بارداری، مدیریت احساسات و عواطف و حتی رفع نیازهای اولیه زناشویی باید در سرفصل‌های آموزشی‌ای باشد که والدین خود را موظف به دانستن آن نمایند.

پس از به دنیا آمدن نوزاد هم به فراخور شرایط، پدر و مادر جوان حالا با مسائلی مواجه خواهند شد که ضروری است تا با آگاهی از آنها شرایط چند سال اول زندگی را که نقش بسزایی در تربیت نسل دارد به خوبی سپری نمایند.

مدیریت زمان جهت برنامه ‌ریزی‌های عاطفی، تربیتی، ارتباط و حسن معاشرت‌ با همسر، رسیدگی به تفریحات، ارتباطات خویشاوندی و چکاپ ‌های پزشکی و فاصله‌گذاری متناوب و شایسته فرزندان و تقسیم امور کارها و منزل و پرداختن به اولویت‌ ها به جای امور مختلف و حتی غیرضروری، فرصت استراحت دادن به خود و همسر و دانستن اینکه این شرایط برای مدتی ممکن است فشرده باشد و بعدها که تجربه بیشتر شد؛ همدلی‌ها بیشتر شد؛ کمک ‌ها بیشتر شد و فرزندان بزرگتر همراهی بیشتری با شما کردند، در امور فرزندان کوچکتر اوضاع بهتر می ‌گردد.

پدران و مادران باید بیاموزند که اعتدال را در برآوردن خواسته ‌های کودک و در رقابت با خواسته‌ های دیگر پدر و مادر برقرار سازند.

در چنین شرایطی امور غیرضروری را به حداقل باید برسانید و باید آگاهی‌ های لازم را در این زمینه کسب کنید. بازی با کودک در سنین مختلف و دانستن ویژگی‌ های فردی هر کودک و کشف و بروز استعدادهای کودکان نکاتی است که پدر و مادر بعد از تولد باید با توجه به مراحل رشد و کودک بشناسند و برای آن برنامه ‌ریزی کنند.

برخی از امور تفریحی و علایق فردی مثل کوهنوردی، با دوستان بودن، هیئت مذهبی و یا سفر رفتن و… باید تغییر کاربری بدهند و قابلیت همراهی خانواده و فرزند را داشته باشند. چرا که همین تغییرات است که سیر تکاملی انسان را می‌سازد. در این صورت ما فرزندان را مزاحم و یا سربار امور فردی، تفریحی و یا عبادی و مطالعاتی خود نمی‌دانیم؛ و هزاران نکته دیگر که لازم است تا پدران و مادران بدانند و تلاش کنند تا مهارت‌ های لازم را بدست آورند.

در پایان بحث لازم است به سیاست‌ گذاران فرهنگی، پزشکی، اجتماعی و اقتصادی جامعه و مدیران و مسئولین هم متذکر شوم که برای پرواز هواپیمای افزایش جمعیت در منحنی رو به رشد، باید آنها هم زمینه این زیرساخت ‌ها را فراهم و شرایط را هموار سازند. والا این هواپیما با سرعت مناسب حرکت نمی‌ کند و یا اگر حرکت کرد در میانه راه اعتدال خود را از دست خواهد داد.

تهیه کتب و جزوات آموزشی با جذابیت‌ های کافی، ارائه آموزش ‌های لازم و ضروری در مراحل مختلف ازدواج جوانان، دوران قبل از بارداری، حین بارداری و بعد از بارداری و برگزاری دوره ‌های آموزشی تکمیلی، بکارگیری رسانه‌ های صوتی، تصویری و مکتوب برای ارائه راهنمایی‌های لازم تربیتی، ‌بسیج نیروهای بهداشتی، انجمن اولیاء و مربیان و سایر دستگاه ‌ها برای ارتقای مهارت‌ ها و توانمند سازی زوجین می‌تواند تسهیل ‌گر این خواسته به حق باشد.